हङकङ समाचार तथा विविध जानकारी

हङकङका नेपाली यसकारण आफ्नो कुरुप अनुहार नियाल्न चाहदैनन्

November 10th, 2011

बिश्लेषण
जेबी पुन मगर-
केही वर्षयता हङकङलाई चियाएर हेरिरहेका सञ्चारकर्मी डम्बरकृष्ण श्रेष्ठले यहाँका नेपालीका सकारात्मक नकारात्मक पक्षहरूको साङ्गोपाङ्गो वृत्तान्त नेपालको सबैभन्दा बढी प्रभाव छाड्ने म्यागेजिन हिमाल खबरपत्रिकामार्फत संसारभर छरिरहेका थिए। कुरा नचपाएर भन्ने हो भने र्सवप्रथम हङकङेली नेपाली र तिनका मुद्दालाई विश्वव्यापीकरण गर्ने श्रेय डम्बरकृष्णलाई दिनुपर्ने हुन्छ।

‘हङकङका नेपाली’ का निर्देशक श्रेष्ठ

त्यसो त उनले लेख्नुअघि हङकङका कथाव्यथा शब्दचित्रमा नउधिनिएका होइनन् तर हङकङका स्थानीय सञ्चारकर्मीको त्यस्तो प्रयास यहींको चारदिवारीमा कैद थियो। चाहे त्यो यहाँको जातीय विविधता र तिनका सांस्कृतिक धरोहरका कुरा हुन् या घरेलु कामदार र गैरकानुनी रूपमा बसिरहेका नेपाली या लागुऔषधको कुलतले थलिएका युवाहरूका दुःख व्यथा सबै उनले आफ्नो लेखनीमार्फ् समेटिसकेका छन् । त्यस्ता लेखनीले यहाँको समाजले अपेक्षित लाभसमेत हासिल गरिसकेको छ । उनले देखाइदिएका मार्गमा हिड्नेहरू आज डम्बरकृष्णप्रति कृतज्ञ पनि होलान् । त्यस हिसाबले उनले हङकङलाई ठूलो गुण लगाइदिएका हुन् । तर त्यसरी निस्वार्थ काम गर्ने गुणकारी सञ्चारकर्मीलाई यस पटक हङकङका नेपालीहरूले बैगुनले स्वागत गरेका छन्।

३ वर्षअघि हङकङ छिर्दा उनी एउटा उत्साह बोकेर आएका थिए । सदा यहाँको नेपाली जनजीवनलाई शब्दचित्र र स्टिलचित्रमा उतार्दै आइरहेका उनले त्यसबखत नेपालीपनलाई चलचित्रमा उतार्ने योजना बुनेर आएका थिए । १ महिनाको बसाइमा एउटा पत्रकारले आफ्ना सम्बन्ध र सहयोगीको साथ लिई जेजे गर्न सक्छ, इमान्दारिताका साथ उनले त्यो प्रयास गरे र करिब ३० घण्टा लामो भिडियो खिची स्वदेश फर्किए । त्यसलाई एउटा स्टोरीको स्वरूपमा ढाल्नु पहिलोपटक ‘डिजिटल स्टोरी टेलिङ’ मा प्रवेश गरेका श्रेष्ठका लागि सहज थिएन । त्यसैले हुनुपर्छ, उनलाई फिल्माङ्कन गरिएका दृश्यहरूको सम्पादन र संयोजन गर्नै २ वर्षलाग्यो । सन २००८ को डिसेम्बर- जनवरी -१ महिनाको) कथालाई प्याकेज गरी सन् २०११ को अक्टोवरमा उत्साहका साथ उनी चौथो पटक हङकङ छिरे।

‘हङकङका नेपाली’ को भिडियो झलकः

यहाँका नेपालीका कथाव्यथा उनीहरूलाई नै देखाउन पाउँदाको जतिको खुसी अरु के नै हुन सक्ला र भन्ने स्वाभाविक उमङ्ग उनमा थियो । त्यसैले जोर्डनमा उनले एकैदिन दुइ सो आयोजन गरेका थिए। तर हङकङको समाज अध्ययन गर्न खोजिरहेका उनले त्यतिबेला मात्र बुझे, वास्तवमा उनले यहाँको नेपाली समाजको वास्तविक मुहार त चिनेकै रहेनछन्। तिनका मानसिकता बुझ्न उनलाई अझै धेरै समय लाग्ने रहेछ। उनले यहाँको समाजको चेपारे अनुहार मात्र देखेका रहेछन्, बुझेका रहेछन्। यो प्रकरणले उनलाई ठूलो तन्द्राबाट जगाएको हुनुपर्छ। त्यो समय उनको जीवनकै दुखदायी घडी हुनुपर्छ।

सुरुमा जुन उत्साह र उमङ्गले उनले आफ्नो सिर्जना यहाँका समूदायबीच पस्कन खोजे त्यो उत्साह वृत्तचित्र प्रदर्शनीपछि उनको मुहारमा भेट्न सकिएन। उनले स्वंय पसल पसल पुगी सो हेर्न आग्रह गर्दा उनलाई अनेकन ‘बात’ लगाइयो । दुइटा कुरा सुनाएर हतोत्साहित बनाउने प्रयास गरियो । कसैले ऐ तिम्रो सिनेमामा त राई, लिम्बु र पूर्वको मात्र कहानी छ रे उनीहरूको चुरीफुरी हेर्न हामी पश्चिमका किन जाने - भने । केहिले एकराज राईको आसेपासेको रामकहानी मात्र बुनेका छौ रे त्यस्तो पनि वृत्तचित्र हुन्छ र - भन्ने आरोप लगाए। केहीले चाहिं हङकङको बारेमा यहींकै स्थानीय हिम थापाले बनाइरहेको बृहत् बृत्तचित्रलाई फ्लप बनाउन रातारात षड्यन्त्र बुनेर कसैको उक्साहटमा यसो गरिएको बताए।

डम्बरको भनाइमा उक्त वृत्तचित्रका हर्ताकर्ता स्वंय हिम थापाले उनलाई फोन गरेरै त्यस्तो आरोप लगाएका थिए। यो कुरा आइतवार युङलुङ टाउनहलमा उनले सार्वजनिक रुपमै बताएर आफ्नो दुख सबैसंग बाँडे। अनेकन स्वरुपमा विभाजित हङ्कङेली समाजले उनलाई दिएको यो पीडा सामान्य छैन। तर पीडकहरूको विशेषता नै के हो भने उनीहरू अरुलाई पीडा दिन्छन् र त्यसको भरमग्दुर स्वाद लिएर इन्ज्वाय गर्दछन्। मलाई लाग्छ, डम्बर यहाँको समाजको त्यही परपीडक चारित्रिक विशेषताको जाँतोमा पिसिएका छन्।

हङकङमा बसेर नेपालीका निम्ति सर्वस्व लगानी गरेको फुइ लगाएर नथाक्ने यहाँका बगाले च्याउसरी उम्रिएका नेताहरूको व्यवहार त उदेक लाग्दो थियो। ती महाशयहरू बृत्तचित्रमा आफ्नो अनुहार नदेखिएको, आफ्नो बैरीलाई हाइलाइट गरिएको, आफ्नो संस्थाको बारेमा केही नबोलिदिएको भन्दै सो हेर्न नै आइदिएनन् भन्ने आयोजकको भनाइ छ। धेरैले धेरै थोक बहाना बनाए। तर अभीष्ट एउटै थियो- सो असफल तुल्याईदिने। रातारात सक्रिय मोबाइलका घण्टीहरूले एकजना पत्रकारको इमान्दार प्रयासमाथि कालो पोत्ने प्रयास गरियो र केही हदसम्म तिनका दुष्प्रयासले काम पनि गर्‍यो। करिब २ सय संस्था रहेका र ती संस्थाका नेताले नहेरी नहुने यो बृत्तचित्र हेर्न उनीहरू (फाट्टफुट्ट वाहेक) नै आइदिएनन् । तर तिनले फिल्म हेर्न आउने मान्छे रोकेर र आफूहरू स्वंय नआएर आर्जन भन्दा बढी गुमाएका छन् भन्ने कुरा विर्सन पुगे। राम्रो कुरा दु्स्मनबाट पनि सिक्नुपर्छ भन्ने कुरा धेरै भुइंफुट्टाहरूलाई सम्झाउन पनि सकिंदैन। त्यो डम्बरकृष्णको लागि हैन यो खाल्डोमा हराइरहेकाहरूलाई सबैभन्दा ठूलो गुरुमन्त्र हुन सक्थ्यो तर तिनलाई यस्ता राम्रा कुराले छुदैं छुएन।

उनले यो बृत्तचित्र यहाँका नेपालीका निम्ति भन्दा पनि बाहिर बस्ने नेपालीलाई यहाँको वस्तुस्थिति बुझाउन बनाएको हो। यहाँकोले हेर्नु र नहेर्नुसंग उनको त्यति ठूलो सरोकार पनि छैन। तर उनी यहाँको समाज र स्थानीय नेतासंग आफूले बनाएको कथामाथि विमर्श गर्न चाहन्थे। कमी कमजोरीमाथि छलफल र सुझावको अपेक्षा गरेका थिए। त्यसैले उनी नेताहरूलाई बिना टिकट आईदिन अनुरोध गर्दै हिडेंका पनि थिए। तर जो आफू स्वंय नाङ्गो छ, त्यस्ताबाट के अपेक्षा गर्न सकिन्छ भन्ने महत्वपूर्ण कुरा डम्बरले सोपछि मात्र बुझ्न सके।

वास्तवमा उनले यो वृत्तचित्रमा हङकङको दुर्वल र नकारात्मक पक्षभन्दा सकारात्मक र सवल पक्षको बढी चित्रण गरेका छन्। मैले गर्ने पत्रकारिताको ठीक उल्टो सकभर कोही रुष्ट नहोऊन् भन्ने उनको सकारात्मक सोचबाट उब्जने सकारात्मक समाचार उनको विशेषता हो। यस वृत्तचित्रमा त्यो प्रखर रुपमा झल्किएको छ। यदि मैले हङकङको नेपालीका बारेमा यस्तै बृत्तचित्र बनाएको भए यहाँ भएका कथित नेताहरूका बदमासी छरपस्ट हुन सक्थे। तिनका कर्तुत उत्खनन गरी तिनको कुरुप अनुहारको ऐना देखाइदिन्थें। तर उनको सकारात्मक सोचकै कारण बृत्तचित्र मैले गर्ने पत्रकारिताको ठिक उल्टो हुन पुगेको छ भनेको हुँ। बरिष्ठ पत्रकार कुन्द दीक्षितबाट प्राप्त गरेको डम्बरकृष्णको विशेषता हो, यो। म सहमत नभए तापनि यस्तो पत्रकारिताले सकारात्मक रोल खेलिरहेको मान्नेहरू धेरै छन्।

हङकङमा नेपालीहरुको गुण अवगुण गणना गर्न थाल्ने हो भने सकारात्मक भन्दा बढी नकारात्मकताको थुप्रोको भारीले थिचेको छ। तर पनि (उनले बृत्तचित्रलाई हङकङ चियाउने आँखीझ्याल भनेका छन्) यो बृत्तचित्र हेर्नेले हङकङका नेपालीको सकारात्मक चित्र नै बढी देख्न पाउँछ। दुइटा प्रसंगमा उल्लेख भए तापनि यहाँको नकारात्मकता मान्छेले भेऊ पाउन नसक्ने गरी उल्लेख भएका छन्। यसरी हेर्दा यो बृत्तचित्र बाहिरकाले हेर्दा सकारात्मक सन्देश जाने र हङकङको कुरुप अनुहारमाथि रङ्ग पोतिएको टिलिक्क टल्किएको आवरण भएकोले यसले यहाँका विभाजित समाज र त्यसका नेताहरूलाई अप्रत्यक्ष रुपमा झन बढी हिरो बनाउने काम गरेको छ। बिनसित्ति आफैंलाई त्यसरी प्रचार गर्ने बृत्तचित्र हेर्न नआउने र जान हतोत्साहित बनाउने हङकङका नेपाली नेताहरूको कुण्ठाको स्तर नाप्नै गाह्रो छ। एउटा नेपाली सञ्चारकर्मीले नेपालीको मुद्दा सकारात्मक रुपमा उठाउँदा असहयोग गर्ने कुण्ठा बोकेको जमातले कसरी नेपाली समाजलाई एकसूत्रमा डोर्‍याउने प्रयास गर्ला भन्ने प्रश्न बडो जटिल छ। यो उनीहरुले गुमाएको सबभन्दा ठूलो अवसर हो।

हो, धेरैले उठाए जस्तो यसमा सबै समेटिएनन् होलान्। पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण, जाति, जनजाति, दलीय, लैङ्गकि सन्तुलन तलमाथि पर्‍यो होला तर मूल कुरा त्यो होइन मूल कुरा त सत्प्रयास हो। साँच्चै भन्ने हो भने यसमा उनले सन्तुलन मिलाउन र सबैलाई खुसी पार्न बरु भरमग्दुर प्रयास गरेका छन्। त्यसैले बृत्तचित्र एउटै विषयमा मात्र फोकस छैन। धेरै विषयमा केन्द्रित भएकाले सूचनामूलक हुन पुगेको छ, यात्रा गाईडबुक जस्तो। यसमा प्रतिनिधिमूलक रुपमा सबैको कथा समेट्न खोजिएको छ। त्यसरी पात्र र विषयवस्तुमाथि न्याय त हुदैन तर हङ्कङेली समाजले अपनत्व महसुस गरोस् भनी यत्रो ‘रिस्क’ उठाउन उनी तत्पर देखिन्छन्। उनले नकारात्मक समाचारलाई महत्व नदिनुका कारण पनि त्यो हुन सक्छ। तर यसका वावजुद उनले पाउनुपर्ने जति हङकङका नेपालीको ‘रेस्पोन्स’ पाउन सकेनन्।

यो बृत्तचित्र हेरेपछि मलाई सबैभन्दा बढी महसुस भएको के हो भने यदि भोलि हङकङको बारेमा सकारात्मक समाचार पस्केबापत कोही पुरस्कृत हुने हैसियत राख्दछ भने त्यो डम्बरकृष्ण नै हुनेछन्। कसैले माने पनि नमाने पनि वास्तवमा यो बृत्तचित्रपछि हङ्कङेली नेपाली समाजको सदभावनादूत बन्ने लायक भएका छन्- डम्बर। यो उनको सफलता हो। यसपटक यहाँबाट नपाए पनि अरु ठाउँबाट उनले मनग्गे प्रशंसा र सहयोग बटुल्नेछन्, यस्तो ठोकेर भन्न सकिन्छ। त्यतिबेला उनी मात्र होइन हङ्कङेली समाजको हाँसेको अनुहार पनि विश्वभर फैलन्छ र सकारात्मक सन्देश प्रवाह हुनेछ। तर उनले भित्रभित्र कुहिएको हङ्कङेली नेपाली अनुहारमाथि रंग पोतेर बाहिर हाँसेको अनुहार विश्वलाई प्रस्तुत गर्न खोजे पनि आखिर यहाँको कुण्ठित समाजले सबैभन्दा पहिला त उनकै शिकार गर्‍यो … !

एभरेष्ट साप्ताहिक, ९ नोवेम्बर २०११ बाट

Recent Videos:

Popularity: 3%

Entry Filed under: हङकङको समाचार