कवि टंक वनेम, साँघुरी र बुढासुब्बा (समीक्षा) - मुलीवीर राई

March 13th, 2007

- मुलीवीर राई
“रेक्रुट, पढ्नुको दुःखले भर्ती भएर आइस्, परिस् मेरो फेला ।” मेरो साख्खै गुरूजी जसले मलाई १५ वर्षअगाडि बन्दुक चलाउनुमा तन्देरी बनाउनुभएको थियो । युद्ध जित्न सिकाउँनुभएको थियो । बँच्न, बाँच्न र मार्न सिकाउँनुभएको थियो । उनी नै हुन मेरा साख्खै गुरुजी जो कविताको भन्दा ठीक विपरित भाषामा भन्ने गर्नुहुन्थ्यो “रेक्रुट, पढ्नुको गाह्रोले भर्ती भएर आइस् परिस् मेरो फेला ।” मलाई के थाहा उनी ‘मेन्जो..मेन्जो बाँचेर मेन्जो..मेन्जो जीवन काट्दै जिन्दगी ढाँट्ने’ मैवा खोलाको मैवा पानी पिएर ‘सपनामा सूर्यमुखी फूल’ फूलाउँने कविता मनका कवि टंक वनेम थिए भनेर । म उही कवि टंक वनेमभित्रका कविताहरूको सन्दर्भ उठाउँन खोजिरहेको छु । प्रसंग नबटारिनुपर्ने हो ।

एउटा नमौलाएको रूखमा सुन्दर चरी बास बस्न आएझैँ म नमौलाएको मान्छेको हातमा एउटा सुन्दर कृती उड्दै उड्दै आएर बास बसेको छ उही पन्द्र वर्षअगाडिका मेरो साख्खै गुरूजी टंक वनेमज्यूको कविता कृति ‘साँघुरी र बुढा सुब्बा” । यो कृतिउपर पाठकहरूको अदालतमा पहिलेनै उजुरी परिसके पनि मेरो हृदयले कसोकसो धरै दिएन । फेरि एकपल्ट कोट्याउँन मन लाग्यो । ‘हाम्रा दुःखाईहरू’ बाँड्न मन लाग्यो । त्यसो त कुनै कविता माथि मैले बोल्नु गाइनेको हातमा सारङगी पर्नु होइन ताकि कुनै धुन/अर्थ देवोस् । यद्यपि कम्तिमा अनर्थ नलाग्ला भन्ने कुरामा भरोसित छु ।

मनले भन्छ यो संग्रह भित्रका हरेक शब्दहरू अक्षरसः उदृत गरूँ । लोभ लाग्छ ती भावनाहरूको, ती शब्दहरूको । बन्दुकबाट निस्किएका हरेक गोलिहरू कवितामा अनुवाद भएका छन् । बन्दुक बोकेर विश्वको एकपाटा चाहरी सकेका कविका भोगाइहरू शब्दशब्दमा खिपिएका छन् । ‘..कालिकोटे आरनमा बसेर सिरुपाते खुकुरी अर्जपे झैँ कविताको आरनमा बसेर कविले कविता’ अर्जापेका छन् । अक्सर मान्छेले सोच्ने गरेको लाहुरे जो गुराँस कानमा स्युरेर बनपाखा रन्काउँदै हिँड्ने सोल्ठीनीलाई चार्लीको वासनाले हिप्नोटाइज गरेर भट्टीमा रात जिस्क्याउँछ, ऊ लाहुरे भन्दा धेरै फरक लाहुरे जो ‘तमोर सुसासाउँदा उसको सम्झना मुस्कुराउँछ, श्रद्धा र सम्झनाले बारेको मायालाई युद्ध भूमिबाट स्नेहको सलाम् ठोक्छ सोल्ठीनिहरूलाई ।’

“’झयालबाट जूनले चियाउँदा, सूर्यमुखि फूल फूलेको सपना’ देख्दा देख्दै सतीको सरापले ऐठन परेर आत्तिदै ब्युँझिएका कवि वनेमले मैवा खोलाको जँघार तरेपछि ढुङ्गे साँगुमा पाइतलाको डोब छाड्दै नियतिको कमारा हुन मुग्लान भासिदा धनुकाँण बोकेर शिकार खेल्दै उकालो चढ्दै गरेका बुढासुब्बासँग साँघुरी भन्ज्याङमा भेट भएको स्मरण गर्छन् -
“..ऊ सँग अब माया लाग्दा आँखाहरू मात्र छन्
ती माया लाग्दा आँखाहरूले प..र कोशी किनार हेर्ने गर्छ
..त्यही साँघुरीमा अब बुढा सुब्बा धनुवाँण बोकेर साँघुरी उकालो सिकार खेल्न आउँदैन ”

त्यसो त कवि वनेम स्ययंले पनि साँघुरीको भाकल फुकाएका छैनन् । साँघुरी र उनको साइनो धमिलिदै गएको भान हुन्छ कताकता मभित्र । आमालाई फरिया र बहिनीलाई रिविन किन्ने पैसाको हरहिसाब मिलाउँदा मिलाउँदै परदेशमा जोवन विष्णुमतीको किनारा भएका लाखौँ युवाहरूजस्तै कविको पनि हरहिसाब अहिलेसम्म मिलेको छैन । पन्ध्रवर्षपछि लाहुरेको पोषाक डिकिटिङ गरेपनि परदेश डिकिटिङ गर्न सकेनन् । त्यसैले उनले तीन जुरे डाँडाको गुराँस छुन र छाम्न सक्दैनन् । जलजले डाँडामा कात्तिके तुसारो भोग्न सक्तैनन् । केवल “’स्मृती प्वाँख’ उमारेर ‘दन्त्यकथाको राजकुमार जस्तो पहाड माथि माथि सुनाखरी टिप्दै जूनको आभामा मुस्कुराएको हिमाल वारिपारि नौरङगी डाँफेझै सिर्फवेग मार्न सक्छन’ र यसो भन्न सक्छन् -
“फागुमा भाङको लड्डु खाएर
फागुमा रङ्गीएका बैसालुहरू सम्झिदा
..हे प्रिय जन्मभूमि
तिम्रै यादले सताउँछ ।”

कवि टङ्क वनेम् सङग्रह भित्रका केही कविताहरूमा प्रायः परदेशीहरूको क्याङमी कुरा गर्ने लयभन्दा केही पृथक धारमा उभिएर प्रस्तुत भएका छन् । ‘धर्तीमाथि टेकेर मनका तारहरू रेट्ने, ..आफ्नै आँसुको मसिमा चोपिएर सुदामाको छाप्रोभित्र ओतिने कवि एउटा लाहुरे युद्धमा उपेक्षित शहिद भए जस्तै बहादुरी इतिहाससँग भत्कदै गएको पहाड मुन्तीर बसेर कविता लेख्छन्-
“श्राप बाट मुक्त भएर
जुनीको कर्तब्य पूरा गर्न
आऊ पापीहरू
अब एकैसाथ इन्द्रदहमा झवाम्म हामफालौँ”

‘टिष्टा र काँगडामा दुख्ने मुटु, रंङ्गुन रोड र इरावतीको किनारमा दुख्ने मुटु, बखनध्वज र हर्कजितको कथामा दुख्ने मुटु, गजे, गन्जु र लछुमनको ब्यथामा दुख्ने मुटु’हरू अब दुख्नको निम्ति मुग्लानबाट मृत्यूको खबर आउनुपर्दैन बस् नालापानिमा बैरी ताक्ने बन्दुकको मुजल आफ्नै घरतिर फर्काए भो । देशको कमसेकम अहिलेको निम्ति तात्कालिन बस्तुस्थिति देखेर वारवार मुर्छना भोगेका लाखौँ परदेशीहरूको प्रतिनिधि आवाजहरूलाई साँघुरी र बुढासुब्बाले ओकलेको छ प्रष्टसँग ।

वेलावखत तातो झिर झैँ लाग्ने कविताहरूलाई कवि वनेमको बडो सिल्पीयढड्गबाट प्रस्तुत गर्न सफल भएका छन् । त्यसैलेनै हरेक खाले आँखाहरूको निम्ति यो सङग्रह आफ्नै जस्तो लाग्छ । नोस्टाल्जीया अलि पगितो भएजस्तो कसैलाई अनुभव होला तर कवि परदेशी हुन त्यसो हुनु ठीकै पनि हो । सङग्रहले स्वतः केही टिप्पणीहरू बोकेको छ त्यसमा कविले आपत्ति मान्नुपर्ने कुनै कारण छैन । देशबाट टाढा भएपछि देशको यथार्थ वर्तमान साहित्यिसँग अपडेट नहुनुको परिणामहरू छन् त्यहाँ कतैकतै । यद्यपि सङग्रहको तराजुमा कुनै तर्फ त्यसलाई नराखे हुन्छ । केवल अव कवि वनेमले उप्रान्तका कविताहरूमा यथावतर्मान पक्रेमात्रै पनि नेपाली खास कविहरूको हुलमा घुस्न सक्छन् ।

Popularity: 39%

Entry Filed under: समीक्षा

8 प्रतिक्रियाहरू / Comments आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् / Add your own

  • 1. Nogen limbu  |  March 13th, 2007 at 3:32 am

    Tanka Wonem is one of the great poiet. i like to read his poems… thanks Murali Bir Rai …..

  • 2. kaalsing  |  March 14th, 2007 at 6:42 am

    I have previously heard about Poet Tanka Banem’s ‘Sanghuri and Budhasubba’ hence would like to read even for once. Meantime, my sincere thanks goes to Mr. Mulibir Rai who have written such a nice ’samiksha’ about it. For both of you, please keep up the good work ! Thank you.
    Kaalsing (London, UK)

  • 3. तबला TJ.हरि श्रेष्ठ  |  March 17th, 2007 at 5:23 pm

    समिछा राम्रो छ कृपया यस्तै कोसेलीहरु भविश्यामा पनि पस्कदै जानु होला भन्ने “आशा” लिएको छु यस्तो मान्छे सँग फेरी नजर नजुधाउनु होला है । ठट्टा गरेको मात्रै, Just jocking अन्यथा नलिनु होला । । नेपाली साहित्यमा तपाईंको योग्दान बढ्दै जावोस् यही मेरो तपाईंलाइ शुभ-कामना छ ।
    एउटा समिछा पारखी तबला हरि श्रेष्ठ

  • 4. bharat limbu  |  March 18th, 2007 at 7:56 am

    those kind of poems with wonderful MITHAK & BIMBAHARU, should have been created (writen) long ago. tanka wanem is a great poet with a lasting future. I read saguri and budhasubbaharu once. I am really great fan of him and mulibir dai who has come such a far away in the field of literature. with his genuine masterpiece - HARIYO PARKHAL as well as Bisayat ra Chhal haru, he can be singled out. I am expecting a new creation of him in the future. good luck both of you!!!!

  • 5. sanjog laaphaa magar  |  March 20th, 2007 at 2:00 pm

    mulibir dai dhanyabad,aafno guru ji ra guru ji ko kabita samiksha ramrari garnu bhayekoma,tapaiko sahitik goreto bhari aadibasi chap ra gurasle swagat garirahun.
    sanjog laaphaa magar
    kehi dinko japani pardesi

  • 6. Tilak Rai  |  March 25th, 2007 at 11:22 pm

    Kanchha keep its up and all the best.

  • 7. Chandra S. Gurung  |  April 14th, 2007 at 10:54 am

    Banduk chalaune haat harule kabita, tyo pani ramra ramra kabita haru, korenu dherai dherai ramro ho. I appreciate it.
    Banduk bokne Nepaliharu ko mutu komal hunchan, yo naei tulo pramaan ho. We are not willing to hold the guns and fight for the foreigners, but it is our helpness.
    All the best for the poet.
    Regards, Chandra S. Gurung

  • 8. Tej kumar Rai (sampang) 30.may.2007  |  May 31st, 2007 at 1:48 am

    mulibir jee ko samikchhya manan yogya chha.kabee tanka jee ma yasta dherai sambhhawana dekhhinchha.jho in future ma ramra ramra kabita haruko appekchha garchhau.

आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस् / Leave a Comment

प्रतिक्रिया दिन चाहने पाठकहरुलाई जरुरी सूचना...
- यहांहरुले प्रतिक्रिया लेख्दा कृपया सभ्य भाषाको प्रयोग गर्नुहोला।
- असभ्य र आपत्तिजनक शव्दहरु प्रयोग गरिएको प्रतिक्रियालाई स्थान दिइने छैन।
- यदि यहांहरुले नेपाली युनिकोडमा लेख्न चाहनुहुन्छ भने गूगल रोमन टु युनिकोड मा गएर टाइप गरेपछि कपि गरेर तलको कमेन्ट बक्समा पेस्ट गर्नुहोला।

Required

Required, hidden

Some HTML allowed:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <code> <em> <i> <strike> <strong>

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


नेपाली समयः -

पशन तमू @ Twitter

Subscribe to our videos!


Calendar

March 2019
M T W T F S S
« Nov    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Most Recent Posts

Most Popular in March, 2007

Most Popular Posts